عفونت مىگردد و عفونت آن باعث عفونت هواى مجاور آن مىشود . بلاد جبليه : كه بر كوهستان واقع باشد ، هواى آن اكثر سرد و خشك و يا بعضى گرم و خشك مىباشد به حسب اختلاف اوضاع ، و باعث صلابت ابدان سكّان آن ؛ به سبب قلّت رطوبت مرخيه در هواى آن ؛ به جهت قلّت ابخره ؛ براى كمى مادّه ابخره كه مياه و رطوبات در زمين است . [ آثار كيفيات گوناگون هوا بر بدن ] و ببايد دانست كه : هواى سرد و خشك : باعث استحكام بدن مىگردد ؛ به جهت قبض و تكثيف آن جواهر اعصاب را ، و انجماد آن رطوبات مرخيهء مرهِّلهء آن‌ها را ، و حصر و جمع آن حرارت غريزيه را در بواطن ، و تجويد هضم و نضج ، و تقليل رطوبات فضليهء مرخيه . و بدان جهات باعث تقويت بدن و افعال صادره از آن است و به جهت منبع روح و حارّ غريزى از تحليل نيز ، و همهء اين‌ها باعث تجويد هضم و توليد دم جيد نقى صافى از فضول و ارواح كثيرهء لطيفه و نيكويى رنگ رخسار و برّاقى و درخشندگى است . و امراض مختصّهء بدان : زكام و نزله است ؛ به جهت علّتى كه ذكر يافت . و صرع و فالج و رعشه ؛ به سبب كثرت بلغم و احتقان آن در دماغ و عدم تحليل آن ؛ به سبب كثافت مسام به برودت تا آن كه برودت باعث ضعف دماغ و نخاع و عصب است ؛ جهت آن كه بالطّبع اين‌ها بارداند و برودت ، باعث زيادتى خروج آن از حدّ اعتدال و عاجز شدن از دفع چيزى كه منصبّ گردد به سوى آن‌ها از فضول بلغميه . هواى گرم : مرخى و سُست كنندهء اعضاست ؛ به سبب فرط تحليل به « 1 » ترقيق اخلاط و ارواح و تحليل و توسيع مسامّ و تبخير و خروج آن‌ها از مسامّ و جارى گردانيدن رطوبت مرقّقه به سوى اعضاء و باعث استرخاء آن‌ها شدن است . و نيز هواى گرم ، مضعِّف قوا و محلّل ارواح حامل آن‌هاست و مضعف بدن . و اين هر

--> ( 1 ) . الف : ( به ) حذف شده .